പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികൾ – രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി (1956-1961)

1. വ്യവസായത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകിയ രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി 1956-61 കാലയളവിൽ നടപ്പിലാക്കി.

2. വ്യാവസായിക പദ്ധതി എന്നറിയപ്പെടുന്നു

3. ദേശീയ വരുമാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുക, തൊഴിൽ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് തൊഴിലില്ലായ്മ കുറയ്ക്കുക എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു.

4. പ്രശസ്ത സ്ഥിതിവിവരശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധനായ പി.സി.മഹാലോനോബിസ് 1953-ൽ രൂപകല്പന ചെയ്ത മഹലനോബിസ് മാതൃകയിൽ നടപ്പിലാക്കിയ പദ്ധതി.

5. Industry and Transport Plan എന്നറിയപ്പെട്ട ഈ പദ്ധതിയുടെ കാലത്താണ് മറ്റു രാജ്യങ്ങളുടെ സഹായത്തോടെ ഭിലായ്‌, റൂര്‍ക്കല, ദുര്‍ഗാപ്പുര്‍ എന്നിവിടങ്ങളില്‍ സ്റ്റീല്‍ പ്ലാന്റുകള്‍ ആരംഭിച്ചു

6. ബംഗാളിലെ ചിത്തരഞ്ജൻ കോച്ച് ഫാക്ടറിയും തുടങ്ങിയത് ഈ പദ്ധതിയുടെ കാലത്താണ്

7. രണ്ടാം പദ്ധതിയുടെ അവസാനത്തോടെയാണ് സാങ്കേതിക വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ അത്യുന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളായ 5 IIT (Indian Institute of Technology) കൾ സ്ഥാപിച്ചത്.

8. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തിന് ശക്തി പകരുന്നതിന് ഒന്നാം പദ്ധതി കാലത്ത് 1953-ൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി മൗലാന ആസാദ് ഉത്‌ഘാടനം ചെയ്ത University Grand Commission പാർലമെൻറ് ആക്റ്റിലൂടെ statutory പദവി നൽകിയതും രണ്ടാം പദ്ധതി കാലത്താണ്.

9. പ്രമുഖ ഗവേഷണ കേന്ദ്രമായ Tata Institute of Fundamental Research സ്ഥാപിതമായി. 1956-ൽ ഇന്ത്യ വ്യവസായ നയം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിയുടെ ആരംഭം
പദ്ധതി സമ്പ്രദായത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പശ്ചാത്തലം
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് ശേഷമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ വികസനത്തിന് ദിശയിട്ടത് പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളാണ്. സോവിയറ്റ് യൂണിയിന്റെ ആസൂത്രണ മാതൃകയെ ആധാരമാക്കി 1950-ൽ രൂപീകരിച്ച പ്ലാനിങ് കമ്മീഷനാണ് രാജ്യത്തിന്റെ വികസന തന്ത്രങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തിയത്.
ആദ്യത്തെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി (1951-1956)
1951-ൽ ആരംഭിച്ച ആദ്യത്തെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി പ്രധാനമായി കാർഷിക മേഖലയിൽ ശ്രദ്ധ നൽകി. ഭക്ഷ്യ ഉൽപാദന വർദ്ധന, ഭൂസംസ്‌കരണ പദ്ധതി, വലിയ ജലസംഭരണികൾ തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടു. ഈ കാലയളവിൽ ഹിരാകുഡ്, ഭാഖ്റാ നംഗൽ, ദാമോദർ വാലി എന്നീ നിർമാണങ്ങൾ നടന്നു.

പ്രധാനമായ മുഴുവൻ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികളും
രണ്ടാം പഞ്ചവത്സര പദ്ധതി (1956-1961)
പ്രശസ്ത സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രജ്ഞനായ പി.സി. മഹലനോബിസിന്റെ മാതൃകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള രണ്ടാം പദ്ധതി വ്യവസായ വികസനത്തെയും വ്യവസായ വ്യവസ്ഥാപിതത്വത്തെയും പ്രാധാന്യം നൽകി. ഹെവി ഇൻഡസ്ട്രികളുടെ സ്ഥാപനം, സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റുകൾ തുടങ്ങിയവ ഇവിടെയും ആമുഖം നടത്തി.
മൂന്നാം പദ്ധതി മുതൽ ആഴത്തിൽ
മൂന്നാം പദ്ധതി (1961-1966) സമാപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധം മൂലം സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ ഉയർന്നു. അതിനാൽ ആറുവർഷത്തെ പ്ലാൻ ഹാലിടുകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
12-ആം പദ്ധതി വരെ അവലോകനം
ചതുര്‍ത്ഥം (1969-1974): “ഗരോബി ഹറ്റാവോ” ലക്ഷ്യമായി.
പഞ്ചായത്ത് പ്ലാനിംഗ് അഞ്ചാം പദ്ധതിയിൽ ആരംഭിച്ചു.
ആറാം മുതൽ ഒൻപതാം പദ്ധതികൾ നവോത്ഥാനപരമായ സാമ്പത്തിക നയങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു.
പത്താം, പതിനൊന്നാം, പന്ത്രണ്ടാം പദ്ധതികൾ വ്യവസായം, ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ എന്നിവയിൽ ഊന്നൽ നൽകി.

ആധുനിക കാലത്തെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതികൾ
13-ആം പദ്ധതി (2017-2022)
നിതി ആയോഗ് രൂപീകരിച്ചതിന് ശേഷം പ്രഥമമായി തയാറാക്കിയ 13-ആം പദ്ധതി തകർത്തു നോക്കിയ സമീപനം സ്വീകരിച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, തൊഴിൽ, ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ എന്നിവയിൽ പ്രധാനപങ്ക് നൽകി.
14-ആം പദ്ധതി ആസൂത്രണം (2023-2028)
14-ആം പദ്ധതിക്ക് യഥാർഥ രൂപം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ദേശീയ തലത്തിൽ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾ, കാർഷിക സംരക്ഷണം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ പങ്ക് എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ശ്രമം പുരോഗമിക്കുന്നു.

പ്ലാനിങ്ങ് കമ്മീഷനും നിതി ആയോഗും
പ്ലാനിങ് കമ്മീഷന്റെ രൂപീകരണം
1950-ൽ രൂപം കിട്ടിയ പ്ലാനിങ് കമ്മീഷൻ പ്രധാനമന്ത്രി അധ്യക്ഷനായി പ്രവർത്തിച്ചു. സമഗ്ര വികസനത്തിനുള്ള കൃത്യമായ ദിശ നിർദ്ദേശം, ഫണ്ടുകളുടെ വിനിയോഗം തുടങ്ങിയവയുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ഇവർക്കായിരുന്നു.
നിതി ആയോഗിന്റെ പിറവി
2015-ൽ പ്ലാനിങ് കമ്മീഷനെ പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച് നിതി ആയോഗ് രൂപംകൊണ്ടു. ഇത് bottoms-up ആസൂത്രണത്തിന് മുൻ‌തൂക്കം നൽകി. നാഷണൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ട്രാൻസ്ഫർമിംഗ് ഇന്ത്യ എന്നാണ് നിതി ആയോഗിന്റെ പൂർണ്ണ രൂപം.

പദ്ധതികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ
സാമൂഹിക പുരോഗതിയും സാമ്പത്തിക വളർച്ചയും
പദ്ധതികളുടെ പ്രധാന ഉദ്ദേശ്യം സാമൂഹ്യനീതിയും സമഗ്ര സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയുമാണ്. ഗ്രാമീണ വികസനം, ഗതാഗത സൗകര്യം, വൈദ്യുതി വിതരണ സംവിധാനം തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം
റോഡ്, വെള്ളം, വൈദ്യുതി, വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ, ആരോഗ്യം തുടങ്ങി എല്ലാ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും പദ്ധതികളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

വിവിധ മേഖലകളിലെ പദ്ധതികൾ
കൃഷിയും ഭക്ഷ്യ സുരക്ഷയും
ഉൽപാദനം വർദ്ധിപ്പിക്കുക, സസ്യശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക, വിത്ത് വിതരണം തുടങ്ങിയ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കപ്പെട്ടു.
വ്യവസായം
Public sector, steel plants, heavy industries, electronics തുടങ്ങി വ്യവസായ വളർച്ചയ്ക്ക് തറയിട്ടത് ഇവയാണ്.
വിദ്യാഭ്യാസം
സർവ്വശിക്ഷാ അഭിയാൻ, മിഡ് ഡേ മിൽ പദ്ധതി, ഹൈറഡ് സെക്കൻഡറി വിദ്യാലയങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ.
ആരോഗ്യ രംഗം
ആരോഗ്യ കേന്ദ്രങ്ങൾ, ദേശീയ ആരോഗ്യ മിഷൻ, മാതൃക ശിശു സംരക്ഷണ പദ്ധതി മുതലായവ.