ബംഗാൾ വിഭജനം – 1905

ബംഗാൾ വിഭജനവും സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനവും: 1905 മുതൽ 1916 വരെ

1905-ൽ വൈസ്രോയി ലോർഡ് കർസൺ ബംഗാൾ വിഭജിച്ചു. ജൂലൈ 20-ന് പ്രഖ്യാപിച്ച വിഭജനം ഒക്ടോബർ 16-ന് പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. വിഭജനത്തിനെതിരെ ഇന്ത്യയിൽ ശക്തമായ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നു.

1905 ആഗസ്റ്റ് 7-ന് കൊൽക്കത്ത ടൗൺഹാളിൽ സ്വദേശി പ്രസ്ഥാനം ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. വിദേശ വസ്തുക്കൾ ബഹിഷ്കരിക്കുകയും ഇന്ത്യൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ.

1906-ൽ ധാക്കയിൽ മുസ്ലിം ലീഗ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1907-ലെ സൂറത്ത് സമ്മേളനത്തിൽ കോൺഗ്രസിലെ മിതവാദികളും തീവ്രവാദികളും തമ്മിലുള്ള ഭിന്നത രൂക്ഷമായി.

1909-ലെ മിന്റോ-മോർലി പരിഷ്കാരങ്ങൾ മുസ്ലിംകൾക്ക് പ്രത്യേക നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ അനുവദിച്ചു. 1911-ൽ ബംഗാൾ വിഭജനം റദ്ദാക്കി. അതേ വർഷം ഇന്ത്യയുടെ തലസ്ഥാനം കൊൽക്കത്തയിൽ നിന്ന് ഡൽഹിയിലേക്ക് മാറ്റാൻ തീരുമാനിച്ചു.

1913-ൽ സാൻഫ്രാൻസിസ്കോയിൽ ഗദ്ദാർ പാർട്ടി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. വിദേശത്തുള്ള ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവകാരികളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നതിൽ സംഘടന പ്രധാന പങ്കുവഹിച്ചു.

1915-ൽ മഹാത്മാഗാന്ധി ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലെത്തി. 1916-ലെ ലഖ്നൗ സമ്മേളനത്തിൽ കോൺഗ്രസിലെ മിതവാദികളും തീവ്രവാദികളും വീണ്ടും ഒന്നിച്ചു. കോൺഗ്രസും മുസ്ലിം ലീഗും തമ്മിൽ ലഖ്നൗ കരാറും ഉണ്ടായി. ഇതോടൊപ്പം ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിനും ശക്തി ലഭിച്ചു.